Pytanie, jak czyścić piekarnik, ma dziś cztery różne odpowiedzi, bo piekarniki mają cztery różne systemy: wypalanie w kilkuset stopniach, panele pochłaniające tłuszcz, parę i zwykłą chemię. Każdy rządzi się innymi zasadami, a pomyłka w jednym potrafi zniszczyć to, co drugi robi najlepiej. Przeczytaliśmy instrukcje i strony wsparcia kilku producentów. Wyszło kilka konkretów i jedno ostrzeżenie, które u jednej marki jest, a u drugiej go nie ma.

Jak czyścić piekarnik z pirolizą

Piroliza to po prostu wypalanie. Piekarnik zamyka się i nagrzewa do temperatury, w której resztki jedzenia i tłuszcz rozkładają się na popiół.

Ile to stopni, zależy od marki. Strona wsparcia AEG podaje 500°C. Instrukcja Beko mówi o przedziale około 420–480°C. To nie błąd w którymś z tych źródeł, tylko różnica między konstrukcjami, więc jednej liczby dla wszystkich piekarników nie ma.

Czas cyklu też się różni. U AEG krótki cykl trwa godzinę, normalny półtorej, a intensywny dwie i pół godziny. Beko – standardowy na dwie godziny i oszczędny na półtorej. Przez cały ten czas i jeszcze po zakończeniu, dopóki piekarnik nie ostygnie, drzwiczki są zablokowane.

Przed startem wyjmuje się wszystko, co nie jest przeznaczone do pirolizy: blachy, ruszty, prowadnice, prowadnice teleskopowe. Po zakończeniu i ostygnięciu zostaje popiół, który ściera się wilgotną ściereczką.

Ptaki, gady i opary

To ostrzeżenie znajdziesz nie u każdego producenta, dlatego warto je znać.

Strona wsparcia AEG pisze wprost, że podczas pirolizy zwierzęta domowe, zwłaszcza ptaki, powinny przebywać z dala od urządzenia, a małe zwierzęta w dobrze wentylowanym pomieszczeniu. Powód? Niektóre ptaki i gady mogą być bardzo wrażliwe na opary, a małym zwierzętom szkodzą też wahania temperatury.

Instrukcja Beko, którą przeczytaliśmy, o zwierzętach nie wspomina ani słowem. Ostrzega za to przed dużą ilością dymu, każe zapewnić dobrą wentylację i trzymać dzieci z dala od urządzenia.

Nie wyciągamy z tego wniosku, że piekarnik jednej marki jest bezpieczniejszy od drugiej. Mechanizm – rozkład tłuszczu w wysokiej temperaturze – jest w obu taki sam, a różnica dotyczy tego, co producent zdecydował się napisać. Jeśli masz w domu papugę, kanarka albo gada, a Twoja instrukcja milczy, rozsądniej jest i tak wynieść zwierzę do innego pomieszczenia na czas cyklu.

AEG dodaje, że opary z pirolizy w jego piekarnikach są, według producenta, bezpieczne dla ludzi, w tym dzieci. To deklaracja firmy, której sami nie weryfikowaliśmy. Wietrzenie w trakcie i po cyklu zalecają oba źródła. Jeśli masz okap, jego skuteczność zależy od kilku rzeczy, które opisaliśmy przy kuchence gazowej i jakości powietrza.

Kataliza: panele, których nie wolno szorować

Kataliza działa inaczej niż piroliza. Ściany piekarnika mają specjalne panele, które – jak opisuje Electrolux – pochłaniają tłuszcz, a ten utlenia się w wysokiej temperaturze. Czyszczenie odbywa się więc po trochu, przy zwykłym pieczeniu.

Electrolux zaleca dodatkowo cykl domykający: ustawić piekarnik na 200°C na półtorej godziny, potem go wyłączyć i wystudzić. Jeśli coś zostało, sięga się po łagodny płyn do naczyń i miękką szczotkę.

I tu kryje się najczęstszy błąd. Ten sam producent pisze, żeby do czyszczenia nie używać ostrych przedmiotów ani substancji ściernych. Panele katalityczne działają dzięki swojej powierzchni, a szorowanie ją niszczy. Druciak odpada, proszek ścierny odpada. Gąbka melaminowa też, bo działa właśnie przez ścieranie, co opisaliśmy przy gąbkach kuchennych.

Para: szklanka wody i pół godziny

Czyszczenie parowe to najłagodniejsza z metod i najkrótsza.

W piekarnikach Electrolux funkcja AquaClean wymaga wlania 200 ml wody w wyznaczone miejsce na dnie i pracy w 90°C przez 30 minut. Producent pisze, że usuwa rozlane i rozsypane resztki potraw oraz resztki tłuszczu. Tyle. Whirlpool opisuje hydrolizę podobnie: 40 cl wody z kilkoma kroplami płynu do naczyń, 100°C, 30 minut, a na koniec przetarcie wilgotną gąbką.

Żaden z nich nie podaje, czego para nie usunie. Z samej fizyki wynika, że rozmiękcza to, co świeże i luźne, a przy starym, zwęglonym tłuszczu będzie mniej skuteczna. To nasz wniosek, a nie deklaracja producenta, i tak go traktuj.

Środki chemiczne i co znaczy H314

Środki do piekarników bywają najmocniejszą chemią w domu. Warto przeczytać etykietę, zanim zaczniesz psikać.

Jeżeli w składzie widzisz wodorotlenek sodu, masz do czynienia z silną zasadą. Centralny Instytut Ochrony Pracy (CIOP) klasyfikuje tę substancję według unijnego rozporządzenia (WE) nr 1272/2008 jako żrącą dla skóry kategorii 1A, ze zwrotem H314: „Powoduje poważne oparzenia skóry oraz uszkodzenia oczu”. Zwrot P280, który jej towarzyszy, każe stosować rękawice ochronne, odzież ochronną i ochronę oczu lub twarzy.

Są też miejsca, gdzie takiego środka nie używa się wcale. Electrolux zaznacza, że piekarniki z pirolizą nie wymagają chemicznych środków czyszczących, a przy panelach katalitycznych zakazuje substancji ściernych. Ostrożnie trzeba też z aluminium, które w silnie zasadowym środowisku traci warstwę ochronną i ciemnieje – ten mechanizm opisaliśmy przy zmywarce.

Soda, ocet, cytryna i szyba

W sieci królują domowe sposoby. Z nimi jest dwojako.

Pasta z sody oczyszczonej zostawiona na noc to jedna z najpopularniejszych rad. Nie ma jej w materiałach producentów, które przeczytaliśmy. Ani jako zalecenia, ani jako zakazu, co przy tak popularnej metodzie trochę zaskakuje i każe traktować ją jako domowy sposób bez błogosławieństwa kogokolwiek, kto ten piekarnik zaprojektował. Przy panelach katalitycznych bezpieczniej jej nie używać, bo szorowanie pasty to wciąż ścieranie.

Whirlpool poleca za to do szyby mieszankę octu, sody i wody albo sok z cytryny. Drobna uwaga. Ocet i soda wzajemnie się zobojętniają, więc w takiej mieszance pracuje głównie jej działanie mechaniczne, o czym pisaliśmy przy przypalonych garnkach. Ten sam producent opisuje też sposób z cytryną: skórka w misce z wodą, 80°C przez 30 minut, a potem przetarcie szyby wilgotną ściereczką.

Jest wreszcie trik, który nie czyści, tylko szkodzi. Folia na dnie. Przywiera do emalii i zaburza obieg powietrza, co opisaliśmy przy folii i papierze do pieczenia. Regularne przecieranie komory po wystygnięciu robi więcej niż jakakolwiek folia.

Która metoda do czego

Jedna zasada dotyczy wszystkich metod. Zanim cokolwiek zrobisz, sprawdź w instrukcji albo na tabliczce znamionowej, jaki system czyszczenia ma Twój piekarnik, bo sposób świetny dla komory emaliowanej potrafi na dobre zniszczyć panel katalityczny. Reszta to szczegóły.

Najczęstsze pytania