„Indukcja ma 90% sprawności, ceramika 60–70%, gaz 40%” – te liczby powtarza prawie każdy poradnik o płytach. Sprawność to część energii z gniazdka, która trafia do garnka, a amerykański instytut badawczy energetyki EPRI sprawdził w 2014 roku, skąd się wzięły te liczby. Wynik? Wartość 90% to według niego deklaracje sprzedawców, a w laboratorium indukcja wypadła wyraźnie niżej. Popularna w USA płyta z odkrytą spiralą grzejną była z dużym garnkiem nawet o 6% sprawniejsza od indukcji, ale z małym spadała do 42%, a indukcja trzymała wysoką sprawność. Płyty ceramicznej EPRI nie badał. Pytanie „płyta indukcyjna czy ceramiczna” ma więc dwie odpowiedzi: jedną zależną od płyty, drugą – od garnków. Poniżej zebraliśmy, co zmierzyły laboratoria, co mówi unijne rozporządzenie i ile realnie zużywa płyta w polskiej kuchni.

Skąd się wzięło „90% sprawności”

Sprawność płyty to część energii z gniazdka, która trafia do jedzenia, a nie do powietrza w kuchni. Skąd 90%? EPRI opisał w 2014 roku, że wartości „74% dla tradycyjnych płyt elektrycznych i 40% dla gazu” pochodzą ze starszych amerykańskich badań, a 90% dla indukcji to liczba, którą podają sprzedawcy. Potem sprawdził płyty sam. Podgrzewał wodę w garnkach różnej wielkości.

Wynik zaskakuje. EPRI porównał indukcję z popularną w USA płytą z odkrytą spiralą grzejną – płyty ceramicznej pod szkłem nie badał. Z dużym garnkiem spirala oddawała do wody około 83% energii i była o 6% sprawniejsza od indukcji. Z małym garnkiem jej sprawność spadała do 42%, bo garnek nie zakrywał całej grzałki. Indukcja trzymała wysoką sprawność niezależnie od wielkości garnka. EPRI podsumował, że bez danych o tym, jak ludzie naprawdę gotują, nie da się stwierdzić, że indukcja zawsze zmniejsza zużycie energii.

Inne pomiary pokazują podobny obraz. W badaniu opublikowanym w 2023 roku w czasopiśmie Energy Efficiency indukcja traciła około 10 punktów procentowych sprawności z garnkiem za dużym na pole. Komisja Europejska podaje, że nowe płyty elektryczne sprzedane w 2020 roku miały średnio 78,3% sprawności. Niemiecka fundacja konsumencka Stiftung Warentest zmierzyła z kolei, że litr wody zagotował się na indukcji z funkcją booster, czyli chwilowego zwiększenia mocy, po 4,5 minuty, a na zwykłej płycie po około 6 minutach. Indukcja jest więc wyraźnie szybsza, ale nie aż tak oszczędniejsza, jak sugeruje „90%”.

Co mówi unijne rozporządzenie

Płyty elektryczne obejmuje rozporządzenie Komisji (UE) nr 66/2014 o ekoprojekcie. Zużycie mierzy się w nim w watogodzinach na kilogram podgrzanej wody (Wh/kg) – im mniej, tym lepiej. Od 2019 roku płyta elektryczna nie może zużywać więcej niż 195 Wh/kg, wcześniej limit wynosił 210, a potem 200 Wh/kg. Za najlepszy wynik rynkowy rozporządzenie uznało 169,3 Wh/kg. Dla płyt gazowych ustala minimalną sprawność, od 2019 roku 55%.

Etykiety energetycznej, takiej jak na lodówce, płyty nie mają. Komisja Europejska podaje dwa powody: różnica między najgorszą a najlepszą płytą elektryczną jest mała, a płyt gazowych i elektrycznych nie da się porównać tą samą metodą. Wspólne Centrum Badawcze UE (JRC) policzyło na danych z 2020 roku, że płyty indukcyjne w europejskiej bazie Topten mieściły się między 170 a 193,6 Wh/kg, czyli różniły się tylko o 14%. JRC uznało indukcję za najlepszą dostępną technologię wśród płyt elektrycznych. Klasyczne płyty żeliwne ledwo mieszczą się w minimum. Komisja zapowiada przegląd przepisów i możliwą etykietę, ale do października 2026 roku nowych zasad nie znaleźliśmy.

Ile prądu zużywa płyta i ile to kosztuje

Polskie poradniki często liczą zużycie, mnożąc moc płyty przez czas gotowania, na przykład 7,4 kW razy dwie godziny. To błąd. Moc przyłączeniowa to największy możliwy pobór przy wszystkich polach na maksimum, a płyta przez większość czasu grzeje słabiej albo pulsacyjnie. Lepsze są dane z pomiarów.

Badanie przygotowawcze dla Komisji Europejskiej z 2011 roku szacowało roczne zużycie energii na gotowanie: 190 kWh dla płyty indukcyjnej, 240 kWh dla ceramicznej, 250 kWh dla żeliwnej i 334 kWh dla gazowej. Komisja podaje dla nowych płyt elektrycznych z 2020 roku średnio 231 kWh rocznie. W Polsce gotowanie to według GUS około 10% energii zużywanej w domu.

Ile to w złotówkach? Porównywarka Rankomat podaje średnią całkowitą cenę prądu w 2026 roku około 1,04 zł brutto za kWh, z dystrybucją i opłatami. Przy takiej cenie 50 kWh różnicy między ceramiką a indukcją to około 50 zł rocznie – to nasze własne przeliczenie. Stiftung Warentest doszedł w 2013 roku do podobnego wniosku: gospodarstwo, które na zwykłej płycie zużywa 10 kWh tygodniowo, na indukcji zużyje około 8 kWh. Przy ówczesnych cenach dawało to 28 euro rocznie. Indukcję wybiera się więc raczej dla szybkości niż dla rachunków.

A gaz?

Brytyjska organizacja konsumencka Which? podaje, że w jej testach płyty gazowe były średnio mniej więcej o połowę mniej sprawne od indukcji i dużo wolniejsze – duży garnek wody gotował się na gazie średnio 12,43 minuty, a na indukcji 4,57 minuty. Mimo to w Wielkiej Brytanii gaz wychodzi taniej. Kilowatogodzina gazu kosztuje tam mniej niż prądu. Komisja Europejska podaje dla nowych płyt gazowych z 2020 roku średnią sprawność 62,4%, ale zmierzoną inną metodą niż w płytach elektrycznych, więc tych liczb nie da się wprost porównać.

W Polsce porównanie wymaga ostrożności. Urząd Regulacji Energetyki zatwierdził na 2026 rok średnią cenę prądu 495,16 zł za MWh, czyli około 0,50 zł za kWh, a gazu od 25 lutego do 30 czerwca 2026 roku 197,29 zł za MWh, czyli około 0,20 zł za kWh. Obie liczby to tylko cena samej energii, bez dystrybucji, abonamentu i podatków, które w rachunku zmieniają proporcje. Pełnej, porównywalnej ceny gazu z dystrybucją nie znaleźliśmy, więc nie podajemy wyliczenia. Gaz ma też inny koszt – spaliny w kuchni, o których piszemy w tekście o kuchence gazowej a jakości powietrza.

Garnek i pokrywka: co daje więcej niż wybór płyty

Wszystkie źródła wracają do jednego. Garnek ma pasować wielkością do pola. EPRI pokazał spadek sprawności płyty ze spiralą z 83% do 42% przy za małym garnku, a badanie z 2023 roku – utratę 10 punktów na indukcji przy za dużym. Which? dodaje, że na indukcji za małe dno może w ogóle nie uruchomić pola. Jak zmierzyć dno i dobrać je do pola, opisaliśmy przy wyborze patelni, a jak sprawdzić, czy naczynie działa na indukcji – w przewodniku po kompatybilności z kuchenką.

Komisja Europejska i Stiftung Warentest dorzucają dwie proste rady: gotuj pod pokrywką i wyłączaj pole kilka minut przed końcem gotowania. Fundacja mówi o pięciu minutach. Badania, które zmierzyłoby oszczędność z pokrywki na płycie, nie znaleźliśmy, więc nie podajemy procentów krążących w internecie. Mniej energii zużywa też szybkowar – liczby z pomiarów są przy szybkowarze.

Podłączenie, moc i buczenie

Płyta indukcyjna ma dużą moc przyłączeniową. Bosch PXY675DE3E ma 7400 W i funkcję PowerManagement, którą ogranicza się maksymalną moc, gdy instalacja w mieszkaniu jest słabsza. Gorenje HET949BSC pozwala w instrukcji ustawić ograniczenie mocy od 7,0 do 2,5 kW. Which? opisuje, co wtedy dzieje się w kuchni: przy wszystkich polach na pełnej mocy płyta dzieli dostępną moc między nie, więc garnki grzeją się wolniej.

Buczenie jest normalne. Gorenje uprzedza w instrukcji, że płyta na wysokiej mocy cicho buczy, a w środku pracuje wentylator, Which? zaś dodaje, że brzęczenie może pochodzić z warstw metalu w dnie garnka. W trybie czuwania płyty elektryczne pobierają dziś według Komisji około 0,5 W zamiast dawnych 1,4 W. Masz rozrusznik serca? Przeczytaj tekst o płycie indukcyjnej a rozruszniku.

Najczęstsze pytania