Przejdź do treści

Patelnia teflonowa czy ceramiczna: testy, przepisy o PFAS i jak je rozpoznać

Damian Maciejewski • 18 listopada 2026 | Możliwość komentowania Patelnia teflonowa czy ceramiczna: testy, przepisy o PFAS i jak je rozpoznać została wyłączona

Patelnia z ciemną powłoką teflonową i jasna patelnia ceramiczna z jajkiem sadzonym

Stiftung Warentest, niemiecka organizacja testująca produkty, nie testuje już patelni z teflonem. Powód podaje wprost: przy produkcji i utylizacji powłok z PTFE do środowiska trafiają PFAS, czyli związki fluoru, które latami się nie rozkładają. To problem przede wszystkim dla środowiska: przy zwykłym smażeniu niemiecki instytut oceny ryzyka BfR nie spodziewa się szkód dla zdrowia. Przetestowała więc 13 patelni bez teflonu, głównie ceramicznych. Dobre były dwie. Do tego niemiecka centrala konsumencka VZ NRW sprawdziła w 2026 roku 31 patelni w sklepach internetowych i w 17 znalazła PFAS, czasem pod hasłem „ceramiczna”. Krótka odpowiedź: jeśli smażysz codziennie i chcesz, żeby nic nie przywierało jak najdłużej, weź teflon i nie grzej go pustego. Jeśli nie chcesz PFAS w kuchni, weź ceramikę z napisem „100% PTFE-free” i licz się z tym, że szybciej się zużyje.

Czym różni się teflon od ceramiki

Teflon to nazwa handlowa PTFE, czyli politetrafluoroetylenu. To tworzywo z grupy fluoropolimerów, które należą do szerokiej rodziny PFAS. Daje bardzo śliską powierzchnię. Powłoka ceramiczna powstaje inną metodą, zol-żel (ang. sol-gel): na metal nakłada się mieszaninę na bazie krzemionki, która twardnieje w piecu. Nie ma w niej fluoru. Jak obie powłoki zachowują się przy smażeniu na małej ilości tłuszczu, opisaliśmy w tekście o patelni do smażenia z mniejszą ilością tłuszczu, a rozmiar i materiał korpusu w poradniku o wyborze patelni do codziennego gotowania.

Sklepowe nazwy mylą. Patelnia „granitowa” czy „marmurkowa” to zwykle PTFE z dodatkiem cząstek mineralnych. VZ NRW ostrzega też, że część „ceramicznych” patelni ma powłokę z PTFE wzmocnioną cząstkami ceramiki.

Co kryje się pod nazwami powłok patelniTeflonowa: PTFE, zawiera PFAS. Granitowa lub marmurkowa: PTFE z cząstkami minerałów, zawiera PFAS. Ceramiczna hybrydowa: PTFE z cząstkami ceramiki, zawiera PFAS. Ceramiczna zol-żel: krzemionka, bez PFAS, jeśli producent podaje sto procent PTFE-free.„teflonowa”PTFEPFAS: tak„granitowa”PTFE + cząstkiminerałówPFAS: tak„ceramiczna”PTFE + cząstkiceramikiPFAS: takceramicznazol-żelkrzemionkaPFAS: niePewność daje tylko deklaracja producenta: „100% PTFE-free” albo „PFAS-free” (rada VZ NRW).
Słowo „ceramiczna” na pudełku nie wystarczy. Liczy się to, czy producent wprost wyklucza PTFE.

Jak to sprawdzić w sklepie? VZ NRW podaje dwie wskazówki. Jeśli instrukcja zabrania grzać patelnię powyżej 230 albo 260 °C, prawie zawsze chodzi o PTFE. Pewny jest dopiero napis „100% PTFE-free” albo „PFAS-free”. W marketowym sprawdzeniu z czerwca 2026 roku centrala przejrzała 31 patelni, przy których nie było jasne, z czego jest powłoka. Dziewięć było bez PFAS, 17 z PFAS, a przy pięciu nie udało się tego ustalić.

Która dłużej wytrzyma

Tu teflon wygrywa. Badanie opublikowane w 2022 roku w czasopiśmie „Journal of Coatings Technology and Research” porównało trzy powłoki z PTFE i jedną ceramiczną zol-żel. Po cyklach w zmywarce powłoki z PTFE nie zmieniły się wcale, a ceramiczna gorzej odpuszczała jedzenie już na nowej patelni: siła potrzebna do oderwania przywartej masy była około trzy razy większa. Po zmywarce i ścieraniu traciła jeszcze więcej. Badacze sprawdzili jednak tylko jedną powłokę ceramiczną, więc wyniku nie da się przenieść na wszystkie.

Podobnie wypadł test Stiftung Warentest z przełomu 2024 i 2025 roku. Patelnie bez PTFE smażyły dobrze, ale tylko dwie z 13 dostały ocenę dobrą, a dobre zaczynały się od około 65 euro. W żadnej nie znaleziono PFAS ani metali ciężkich przechodzących do jedzenia. VZ NRW pisze z kolei, że nieprzywieranie ceramiki z czasem słabnie i że powłoka może zawierać olej silikonowy, a jej wrogami są zmywarka i oliwa z oliwek extra virgin.

Teflon (PTFE) Ceramika zol-żel
Nieprzywieranie na starcie bardzo dobre słabsze (badanie z 2022 roku)
Trwałość nieprzywierania dłuższa słabnie z czasem (VZ NRW)
Zmywarka w badaniu bez zmian skraca życie powłoki
Przegrzanie od ok. 360 °C szkodliwe opary (BfR) nie zawiera PTFE; progu nie znaleźliśmy
PFAS tak, to fluoropolimer nie, jeśli producent wyklucza PTFE

Kiedy teflon jest groźny

Niemiecki instytut oceny ryzyka BfR pisze, że patelnia z PTFE jest groźna tylko wtedy, gdy mocno się ją rozgrzeje pustą. Od około 360 °C powłoka zaczyna się rozkładać i wydziela szkodliwe gazy, i to bez widocznego dymu. Przy zwykłym używaniu do jedzenia przechodzi według BfR tak mało substancji, że nie należy się spodziewać szkód dla zdrowia. Drobinki z porysowanej powłoki organizm wydala w niezmienionej postaci.

Temperatury, które warto znać przy patelni z teflonem230 do 260 stopni: limit podawany w instrukcjach patelni z PTFE. 360 stopni: od tej temperatury PTFE wydziela szkodliwe gazy według BfR. Pusta patelnia na nowoczesnej płycie dochodzi do 360 stopni w 2 do 5 minut według VZ NRW.100 °C400 °C230–260 °Climit z instrukcji PTFE360 °Cszkodliwe gazy (BfR)pusta patelnia na mocnym polu: 2–5 minut (VZ NRW)z jedzeniem, które zawiera wodę, powłoka prawie nie przegrzeje się
Największe ryzyko to zapomniana, pusta patelnia na indukcji albo gazie. Smażenie z jedzeniem w środku daleko nie dochodzi do tych temperatur.

Problem w tym, jak szybko to się dzieje. VZ NRW wyliczyła, że pusta patelnia na nowoczesnej płycie może przekroczyć 360 °C już po 2–5 minutach, a BfR zaleca szczególną ostrożność przy indukcji i gazie. Dlatego Tefal w polskiej instrukcji każe używać małego lub średniego ognia i nigdy nie zostawiać pustej patelni na palniku. Te same powłoki mają też misy ryżowarów i płyty grilli elektrycznych, więc zasada jest wspólna.

Osobna sprawa to mikroplastik. Badacze z australijskiego Uniwersytetu Flinders wyliczyli w 2022 roku, że jedno pęknięcie powłoki teflonowej może uwolnić około 9100 cząstek, a mocno zniszczona powłoka – 2,3 mln. Czy to szkodzi, nie wiadomo, bo badanie tego nie oceniało. VZ NRW radzi na wszelki wypadek wymieniać mocno porysowane patelnie.

PFAS: co jest zakazane, a co się szykuje

Teflon jako materiał jest w UE dozwolony. Zakazano natomiast PFOA, substancji używanej kiedyś przy produkcji PTFE: rozporządzenie 2020/784 wpisało ją na listę trwałych zanieczyszczeń i dopuszcza najwyżej 0,025 mg/kg jako przypadkowe zanieczyszczenie. Napis „bez PFOA” na nowej patelni niewiele więc mówi, bo to wymóg prawa. Ograniczenie PFHxA z 2024 roku (rozporządzenie 2024/2462) obejmuje tekstylia, papier do żywności i kosmetyki, a patelni nie.

Przepisy o PFAS a patelnie: oś czasu2020: zakaz PFOA w UE. 2024: ograniczenie PFHxA, nie obejmuje patelni. 2025: francuska ustawa o PFAS, naczynia kuchenne wykreślone. Marzec 2026: opinia komitetu RAC agencji ECHA o zakazie PFAS. Koniec 2026: opinia komitetu SEAC. Najwcześniej 2029: możliwe objęcie patelni zakazem.2020zakaz PFOA2024PFHxAbez patelni2025Francja:patelnie wykreślone03.2026opinia RACkoniec 2026opinia SEAC≥ 2029możliwy zakazRAC i SEAC to komitety naukowe Europejskiej Agencji Chemikaliów (ECHA).
Do dziś żaden przepis UE nie zakazuje patelni z teflonem. Ostateczną decyzję podejmie Komisja Europejska po opiniach ECHA.

Najważniejsza zmiana dopiero się waży. Europejska Agencja Chemikaliów (ECHA) prowadzi wniosek o ograniczenie całej grupy PFAS. Jej komitet ds. oceny ryzyka (RAC) przyjął opinię w marcu 2026 roku, a komitet społeczno-ekonomiczny (SEAC) ma ją wydać do końca 2026. Według zaktualizowanej wersji wniosku z sierpnia 2025 roku, opisanej przez organizację Food Packaging Forum, patelnie z powłoką dla domu nie mają dostać wyjątku, bo istnieją dla nich zamienniki. BfR też pisze, że wniosek może oznaczać zakaz PTFE na naczyniach domowych. Według francuskiego serwisu Projet Celsius takie ograniczenie nie wejdzie przed 2029 rokiem. Francja, która w 2025 roku zakazała PFAS w kosmetykach i odzieży, wykreśliła patelnie z ustawy w trakcie debaty.

Jak wybrać i ile zapłacić

  • Chcesz, żeby jajko zsuwało się latami i smażysz na średnim ogniu? Teflon. Nie grzej go pustego. Tefal dopuszcza w polskiej instrukcji większość metalowych akcesoriów, poza nożami i trzepaczkami, ale zaznacza, że rysy nie są objęte gwarancją.
  • Nie chcesz PFAS w kuchni? Ceramika z napisem „100% PTFE-free” albo „PFAS-free”. Licz się z tym, że nieprzywieranie osłabnie szybciej. Myj ręcznie i nie używaj oleju w sprayu, o co prosi na przykład GreenPan.
  • Nie chcesz żadnej powłoki? Patelnia żeliwna albo stalowa wymaga sezonowania, za to nie ma powłoki, która by się zużyła. O tym, ile żelaza przechodzi z niej do jedzenia, piszemy przy patelni żeliwnej.
  • Masz indukcję? Sprawdź dno magnesem, jak opisujemy przy patelniach do indukcji.
Patelnia (Ceneo, 18.11.2026) Powłoka wg opisu Cena od
Ambition Aries Plus 28 cm (Ilag Ultimate) teflonowa 114,34 zł
Gerlach First 28 cm ceramiczna 99,99 zł
Gerlach Contrast Procoat 28 cm ceramiczna 129 zł
WMF 28 cm (741486901) ceramiczna 182,13 zł
Zwilling Madura Plus 28 cm ceramiczna 275,76 zł
GreenPan Padova, zestaw 20 + 26 cm ceramiczna 475,41 zł

Ceneo nie podaje, czy powłoka ceramiczna jest wolna od PTFE. Przed zakupem sprawdź to w opisie producenta, zgodnie z radą VZ NRW.

Powłoki na tle stali, żeliwa, emalii i miedzi zestawiliśmy w przeglądzie z czego naczynia są najbezpieczniejsze.

Najczęstsze pytania

Patelnia teflonowa czy ceramiczna – która lepsza?

Do codziennego smażenia, gdy najważniejsze jest, żeby nic nie przywierało, teflon (PTFE): w badaniu z 2022 roku powłoka ceramiczna gorzej odpuszczała jedzenie i szybciej się zużywała. Jeśli nie chcesz PFAS, czyli trudno rozkładających się związków fluoru, wybierz ceramikę zol-żel, czyli powłokę z krzemionki wypalaną na metalu, z napisem „100% PTFE-free”. W teście Stiftung Warentest tylko 2 z 13 patelni bez teflonu były dobre. Które, organizacja podaje w płatnej części testu, a patelni z teflonem już nie testuje.

Czy teflon jest szkodliwy?

Według niemieckiego instytutu BfR tylko przegrzany. Od około 360 °C PTFE rozkłada się i wydziela szkodliwe gazy, a pusta patelnia na nowoczesnej płycie dochodzi do tego w 2–5 minut. Przy normalnym smażeniu do jedzenia przechodzi tak mało substancji, że BfR nie spodziewa się szkód dla zdrowia. Żeby nie przegrzać patelni, nie rozgrzewaj jej pustej na najwyższej mocy: wlej tłuszcz i włóż jedzenie, zanim mocno się nagrzeje, i smaż na średnim ogniu, jak radzi Tefal. Kłopotem jest też środowisko, bo przy produkcji i utylizacji PTFE uwalniane są PFAS.

Jak rozpoznać, że patelnia ceramiczna nie ma teflonu?

Szukaj w opisie producenta napisu „100% PTFE-free” albo „PFAS-free”. Niemiecka centrala konsumencka VZ NRW ostrzega, że część „ceramicznych” patelni to PTFE z cząstkami ceramiki, a patelnie „granitowe” i „marmurkowe” to zwykle PTFE z minerałami. Jeśli instrukcja zabrania grzać powyżej 230 albo 260 °C, prawie zawsze chodzi o PTFE.

Czy patelnie z teflonem zostaną zakazane?

Na razie nie. W UE zakazano w 2020 roku tylko PFOA, substancję używaną dawniej przy produkcji. Europejska Agencja Chemikaliów pracuje nad ograniczeniem całej grupy PFAS, a w zaktualizowanym wniosku z 2025 roku patelnie domowe nie mają dostać wyjątku. Opinie komitetów ECHA mają być gotowe do końca 2026 roku, a samo ograniczenie według francuskiego serwisu Projet Celsius nie wejdzie przed 2029 rokiem.

Czy patelnię ceramiczną można myć w zmywarce?

Lepiej nie. VZ NRW wymienia zmywarkę jako wroga powłok ceramicznych, a w badaniu z 2022 roku powłoka ceramiczna traciła po zmywarce więcej niż teflonowa. Nawet GreenPan, który pisze, że jego patelnie nadają się do zmywarki, zaznacza, że detergenty mogą niszczyć powłokę. Myj ręcznie i nie używaj oleju w sprayu.

Kiedy wymienić porysowaną patelnię teflonową?

Gdy jest mocno porysowana albo powłoka odpryskuje. BfR uważa, że drobinki PTFE organizm wydala w niezmienionej postaci, ale VZ NRW radzi wymieniać takie patelnie na wszelki wypadek, bo wpływ mikroplastiku nie jest wyjaśniony. Badacze z Uniwersytetu Flinders wyliczyli, że jedno pęknięcie powłoki może uwolnić około 9100 cząstek, ale nie sprawdzali, czy to szkodzi.

Czy napis „bez PFOA” znaczy, że patelnia jest bez PFAS?

Nie. PFOA jest w UE zakazane od 2020 roku, więc ten napis tylko potwierdza wymóg prawa. Sam teflon (PTFE) też należy do PFAS. Jeśli chcesz patelnię bez PFAS, szukaj deklaracji „PFAS-free” albo „100% PTFE-free”.

Autor

Damian Maciejewski

Od 2010 roku prowadzi Ostry-Sklep.pl i OstrzalkiLansky.pl, sklepy e-commerce z branży wyposażenia kuchni: noże kuchenne, japońskie i EDC oraz sprzęt do ich pielęgnacji. Ponad 200 tysięcy zrealizowanych zamówień, wyróżnienie eGazele Biznesu 2014.